Projekat „Pacijenca”, koji realizuju Muzeji Kotor, dobitnik je prestižne evropske nagrade „Europa Nostra” za 2026. godinu u kategoriji obrazovanja, obuke i vještina. Riječ je o prvom crnogorskom projektu koji je osvojio ovo priznanje u posljednjih četvrt vijeka.
Nagradu za izvrsnost u očuvanju kulturnog nasljeđa zajednički dodjeljuju Evropska komisija i organizacija „Europa Nostra”, a ove godine priznanje je pripalo za ukupno 30 projekata iz 18 evropskih zemalja. Među 261 prijavom iz 40 država, projekat iz Kotora izdvojio je međunarodni žiri sastavljen od deset stručnjaka iz oblasti kulturne baštine.
U obrazloženju se navodi da je „Pacijenca” uspješno transformisala gotovo zaboravljen kućni zanat u zajednički kulturni događaj koji doprinosi društvenom životu i ekonomskom osnaživanju žena, uz očuvanje vrijednog segmenta nematerijalne baštine.
Projekat je pokrenut 2021. godine sa ciljem očuvanja dobrotske čipke, tradicionalne vještine koja je tada bila na ivici nestanka, sa svega jednom zvanično priznatom čuvarkom ovog umijeća u Crnoj Gori. Kroz trogodišnji program obuke, više od 50 žena različitih generacija savladalo je tehniku izrade čipke, dok su javne prezentacije i razvoj suvenira doprinijeli njenoj vidljivosti i održivosti.
Dobrotska čipka, čiji korijeni sežu do 14. vijeka, predstavlja lokalnu interpretaciju venecijanske tehnike „punto in aria” i vjekovima je bila važan dio kulturnog i religijskog života Boke Kotorske.
Posebnu vrijednost projekta predstavlja njegovo približavanje široj publici – kroz radionice, uključivanje školskih grupa i javne instalacije u Kotoru, gdje je čipka prvi put predstavljena van muzejskih vitrina, u otvorenom gradskom prostoru.
Učesnice projekta predstavljale su Crnu Goru i na međunarodnim festivalima čipke, dok su Muzeji Kotor razvili i liniju suvenira inspirisanih tradicionalnim motivima, čime je dodatno osnažen održivi model očuvanja ovog nasljeđa.
Ukupan budžet projekta iznosio je oko 15.000 eura, a najvećim dijelom finansirali su ga Muzeji Kotor, uz podršku Ministarstva kulture i medija.
Iz ove institucije pozivaju građane da podrže „Pacijencu” i glasaju za Nagradu publike putem zvaničnog sajta „Europa Nostra”, do 12. maja.
Nagradu „Europa Nostra” Crna Gora je dobila i 2002. godine za projekat konzervacije i restauracije Katedrale Svetog Tripuna u Kotoru.
