Italija, zemlja poznata po slatkom životu, suočava se sa ozbiljnim ekološkim problemom jer ima najviše lokalne koncentracije opasnih čestica PM2.5 u Evropi. Ove sitne čestice prašine prodiru duboko u pluća i krvotok, a nastaju zbog drumskog saobraćaja, rafinerija, cementara, sagorijevanja fosilnih goriva i šumskih požara.
Prema najnovijem izvještaju Evropske agencije za životnu sredinu o kvalitetu vazduha, do 20 odsto mjernih stanica u Evropi zabilježilo je nivoe zagađenja iznad važećih standarda Evropske unije, piše Euronews.
U periodu od 2024. do 2025. godine najviše godišnje prosječne vrijednosti zabilježene su na jugu Italije, gdje je izmjereno 117 mikrograma po kubnom metru, što je daleko iznad godišnje granice od 25 mikrograma.
Đanluiđi De Đenaro, profesor hemije i uticaja na životnu sredinu sa Univerziteta u Bariju, objašnjava da su takvi skokovi uglavnom posljedica sagorijevanja biomase zimi, ponajviše iz kućnih kamina. On dodaje kako zagađenje postaje ozbiljnije zbog smanjene sposobnosti atmosfere da u tom dijelu godine rasprši štetne čestice.
To se događa zbog nižeg i gušćeg planetarnog graničnog sloja, najnižeg dijela Zemljine atmosfere. Sjeverna Italija, glavno industrijsko središte zemlje, predstavlja drugo izrazito zabrinjavajuće područje sa velikim brojem lokacija na kojima se godišnji nivoi čestica približavaju graničnoj vrijednosti. Osim Italije, granične vrijednosti prekoračene su i u regijama osam drugih zemalja, uključujući Poljsku, Hrvatsku, Bosnu i Hercegovinu, Srbiju, Sjevernu Makedoniju, Rumuniju i Tursku.
NA BALKANU NAJVEĆA SMRTNOST
Iznenađujući podatak zabilježen je čak i u Danskoj, gdje je na jednoj lokaciji u Kopenhagenu izmjereno 95 mikrograma, dok su neke od najviših koncentracija u Evropi zabilježene u Sarajevu i industrijskim područjima Sjeverne Makedonije.
Upravo su Balkan i istočna Evropa regije sa najvišom procijenjenom stopom smrtnosti na 100.000 stanovnika povezanom sa dugotrajnom izloženošću česticama PM2.5. Među najpogođenijim zemljama su Albanija, Bugarska, Grčka i Rumunija. Italija ponovo odskače sa procijenjenom stopom od 101 smrtnog slučaja, što je znatno više od zemalja slične veličine poput Španije, Francuske i Njemačke.
Najniže stope zabilježene su na sjeveru Evrope, odnosno na Islandu, u Finskoj, Švedskoj, Estoniji i Norveškoj. Ipak, više od devet od deset Evropljana izloženo je nesigurnim koncentracijama zagađenja vazduha prema strožim standardima Svjetske zdravstvene organizacije, koja granicu postavlja na samo 5 mikrograma.
Nažalost, PM2.5 nije jedini opasan zagađivač. Iako se kvalitet vazduha poboljšava, na brojnim mjernim stanicama u Evropi zagađenje je i dalje iznad standarda. Agencija takođe upozorava na PM10 čestice i prizemni ozon koji nastaje međudjelovanjem sunčeve svjetlosti sa ugljovodonicima.
Još jedna štetna materija je benzoapiren koji nastaje iz dima cigareta, zagorjele hrane i ispušnih gasova fosilnih goriva. Prema stručnjacima, prevencija počinje jednostavnim navikama. Profesor De Đenaro preporučuje da ljudi u gradskim područjima izbjegavaju provjetravanje domova u vrijeme najvećih saobraćajnih gužvi, odnosno da to čine tek nakon devet sati ujutru.
Pročišćivač vazduha takođe može pomoći u zatvorenim prostorima, a savjetuje se i korišćenje isključivo sertifikovanih peći, izbjegavanje loženja tokom kritičnih zimskih dana i izbjegavanje aktivnosti na otvorenom poput trčanja u razdobljima najveće koncentracije štetnih materija.
