Fidelity Consulting tvrdi da je u tehničkoj specifikaciji za nabavku knjiga JU Narodna biblioteka „Radosav Ljumović“ pronašao najmanje 91 naslov koji ne postoji ni u bibliotečkim katalozima, knjižarama niti evidencijama izdavača.
Riječ je o tenderu Glavnog grada sa 759 stavki, procijenjene vrijednosti 41.322 eura bez PDV-a, odnosno 50.000 eura sa PDV-om. Postupak je objavljen 7. avgusta, a poništen 29. avgusta 2025. godine, navodi se u saopštenju kompanije.
SPORNA NAJMANJE 92 NASLOVA
Fidelity navodi da je, koristeći platformu Tendering.me, izvršio provjeru tehničke specifikacije koju je pripremila Biblioteka, a potpisom i pečatom odobrila direktorica ustanove.
Prema njihovim nalazima, u dokumentu je sporan blok od 120 stavki sa obilježjima sadržaja generisanog pomoću vještačke inteligencije.
„Trostrukom verifikacijom utvrđene su najmanje 92 sporne stavke: za 91 naslov ne postoji nikakav trag ni u jednom bibliotečkom katalogu, knjižari ili kod izdavača, dok je u jednom slučaju stvaran naslov pripisan autorki koja ne postoji“, saopštili su iz Fidelity Consultinga.
Još 28 stavki, kako tvrde, sadrži imena stvarnih autora uz tuđe ili bibliografski nepotvrđene naslove.
Među primjerima su „Hologrami straha“ Slavenke Drakulić, pripisani Andreju Nikolaidisu, „Filozofija i revolucija“ Gaje Petrovića, pripisana Milanu Kangrgi, i „Gramatika filmskog jezika“ Danijela Arihona, navedena kao djelo Damira Demonje.
TVRDE DA DOKUMENT NOSI TRAGOVE VJEŠTAČKE INTELIGENCIJE
U Fidelityju navode da su u specifikaciji pronađene brojne jezičke nepravilnosti, gramatički nedovršeni naslovi, učestalo ponavljanje istih riječi i imena navodnih autora za koje nije pronađen bibliografski trag.
Kao jedan od primjera izdvojili su nepostojeću knjigu „Zaborav i filozofija“, pripisanu pokojnom akademiku Nikoli Miloševiću.
„Nedvosmisleno je utvrđeno da ljudskim prepisivanjem iz kataloga nije moguće napraviti ovakav sklop grešaka“, tvrde iz kompanije.
Prema njihovoj ocjeni, riječ je o sadržaju niskog kvaliteta proizvedenom generativnom vještačkom inteligencijom, koji nije prošao neophodnu ljudsku provjeru.
TRAŽE ODGOVORNOST I OSTAVKU DIREKTORICE
Iz Fidelity Consultinga zahtijevaju da Glavni grad saopšti ko je izradio spornu specifikaciju i kakva je kontrola sprovedena prije objavljivanja tendera.
Od Biblioteke „Radosav Ljumović“ traže javno objašnjenje o porijeklu dokumenta i utvrđivanje odgovornosti zaposlenih koji su učestvovali u njegovoj pripremi i odobravanju, dok su direktoricu ustanove pozvali da podnese ostavku.
Od Savjeta Biblioteke očekuju pokretanje postupka za utvrđivanje odgovornosti, a od Ministarstva finansija kontrolu poništenog postupka i pripremu uputstva o obaveznoj provjeri tehničkih specifikacija izrađenih uz pomoć vještačke inteligencije.
„Biblioteka je jedina javna ustanova čiji je cjelokupan smisao knjiga. Institucija koja postoji zbog knjiga potpisala je, ovjerila i uputila na objavu spisak velikog broja knjiga koje ne postoje“, zaključili su iz Fidelity Consultinga.
