Španska domaćinstva danas u prosjeku plaćaju oko 10 eura manje za električnu energiju zahvaljujući vjetroelektranama i solarnim elektranama izgrađenim tokom posljednjih pet godina, pokazuje nova analiza klimatskog instituta Ember.
Prema izvještaju, računi za struju bili bi oko 19 odsto veći da cijene električne energije i dalje zavise od cijena prirodnog gasa u istoj mjeri kao 2021. godine. Analitičari navode da je strateško širenje obnovljivih izvora energije, koje je Španija ubrzala nakon ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine, zaštitilo građane od najnovijih poskupljenja fosilnih goriva izazvanih ratom između Irana i Izraela.„Nedavno smo imali rast cijena gasa od 60 odsto, a računi za struju u Španiji gotovo da nijesu reagovali – čak su u aprilu bili nešto niži“, kazao je analitičar Embra i glavni autor izvještaja Kris Roslou, prenosi The Guardian.
Prema njegovim riječima, situacija je potpuno drugačija nego tokom prethodne energetske krize, kada su cijene električne energije gotovo trenutno pratile rast cijena gasa.
UTICAJ GASA NA CIJENE STRUJE ZNAČAJNO SMANJEN
Proizvodnja električne energije iz prirodnog gasa i dalje spada među najskuplje izvore energije u Evropi, čak i bez uračunavanja troškova koje po zdravlje i životnu sredinu izazivaju emisije ugljen-dioksida.
Analiza pokazuje da je uticaj gasa na formiranje cijene električne energije u Španiji drastično opao. Dok je tokom 2021. godine gas određivao cijenu struje u 52 odsto sati, u prvih pet mjeseci 2026. godine taj udio pao je na svega devet odsto.
Za poređenje, u Italiji, koja trenutno ima najviše veleprodajne cijene električne energije u Evropi, gas utiče na cijenu čak 75 odsto vremena.
Tokom prve polovine 2021. godine cijene električne energije u Španiji porasle su za oko 50 odsto, prateći rast cijena gasa širom Evrope. Međutim, 2026. godine ostale su uglavnom nepromijenjene uprkos novom talasu poskupljenja ovog energenta.
Posljedice nestabilnosti na tržištu gasa sada se uglavnom ogledaju u povremenim kratkotrajnim skokovima cijena, kada je zbog nedovoljne proizvodnje iz obnovljivih izvora potrebno aktivirati veće količine gasnih elektrana.
ŠPANIJA ISKORISTILA PRIRODNE PREDNOSTI
Energetska ekonomistkinja Mar Reguant sa Univerziteta Nortvestern smatra da je Španija uspješno spojila ambicioznu energetsku politiku sa povoljnim prirodnim uslovima.
„Nema nikakve sumnje da Španija i Portugal u velikoj mjeri ubiraju koristi od rane energetske tranzicije. Iberijsko poluostrvo ima privilegovan položaj i donijelo je pametne odluke“, ocijenila je ona.
Među prednostima koje Španija ima u odnosu na veći dio Evrope izdvajaju se povoljni uslovi za proizvodnju energije iz vjetra, izuzetno visok solarni potencijal i već postojeći sistemi reverzibilnih hidroelektrana koji omogućavaju skladištenje energije.
Udio energije proizvedene iz vjetra i sunca porastao je sa 33 odsto ukupne proizvodnje električne energije 2021. godine na 42 odsto u 2025.
