Dva antička broda, koja se nalaze u podmorju kod Budve, devastirana su, a sa njih je ukraden veliki broj amfora i drugih predmeta neprocjenjive vrijednosti, upozoreno je u izvještaju o radu Regionalnog centra za obuku ronilaca za podvodno deminiranje i obuku ronilaca (RCUD) za 2025. godinu, koji je juče usvojila Vlada Crne Gore.
U izvještaju se navodi da su ronioci tokom jula 2025. provjeravali stanje podvodnih arheoloških lokaliteta na kojima se nalaze brodovi potonuli između četvrtog i prvog vijeka prije nove ere. Tokom kontrole utvrđeno je da su dva broda, koja leže na dubinama između 50 i 60 metara u blizini budvanske obale, opljačkana i devastirana, jer je odnešen veliki broj amfora i drugih vrijednih arheoloških predmeta.
Na trećem brodu iz četvrtog vijeka prije nove ere, koji se nalazi na dubini od oko 70 metara, nijesu uočeni tragovi devastacije. „Svi djelovi tereta nalaze se na istom mjestu kao i prvog dana kada je brod pronađen i snimljen“, navodi se u dokumentu, koji je potpisao direktor RCUD-a Radisav Kršikapa.
On je naglasio da su ronioci RCUD-a sve zabilježili na fotografijama i video snimcima. “Potopljeni brodovi koji se nalaze na dubinama do 50 metara devastirani su u potpunosti, a predmeti sa njih su izneseni van Crne Gore ili su u privatnim zbirkama ronilaca – podvodnih pirata za koje je više od jedne decenije crnogorsko podmorje postalo pogodan teren za kojekakve devastacije i nezakonite radnje, a sve zbog nedostatka bilo kakvog propisa, koji bi uredio oblast podvodnih aktivnosti u vodama Crne Gore”, stoji u Izvještaju.
PODVODNI PIRATI RADE ŠTA HOĆE
“Za razne kriminalne grupe je vađenje i prodaja predmeta postao unosan biznis. U praksi se pokazalo da su devastatori kulturnog nasljeđa otuđivali predmete iz crnogorskog podmorja, radeći to uglavnom u manjim grupama ili pojedinačno bez bilo kakvog nadzora države. Naglašavamo, da su nalazišta koja se nalaze bliže obali i na manjim dubinama do 50 metara devastirana, dok su ona koja se nalaze na većim dubinama i udaljenije od obale, za sada očuvana”, ukazuje RCUD.
Naglašava se da je nelegalna trgovina umjetninama kao poseban vid kriminala, evidentnoizražena na prostoru Balkana, a novac dobijen na ovaj način služi najvećim dijelom za finasiranje “organizovanog kriminala, a posebno, korupcije i terorizma”: “Podsjećamo i na dvije velike zapljene arheoloških eksponata u policijskoj akciji u Bosni i Hercegovini, kao i na granici između Slovenije i Hrvatske, koja potiču sa arheoloških nalazišta u Crnoj Gori”.
Ističe se da su nalazišta bliža obali i na dubinama do 50 metara uglavnom devastirana, dok su lokaliteti na većim dubinama i udaljeniji od obale zasad sačuvani.
Regionalni ronilački centar, koji je u vlasništvu države, upozorava da država hitno preduzme mjere kako bi spriječila dalju pljačku podvodnog kulturnog nasljeđa Crne Gore.RCUD je tokom godine sprovodio i podvodna istraživanja na podmornici potopljenoj u Prvom svjetskom ratu, kao i preglede više ranije otkrivenih potopljenih plovila, kako bi bilo utvrđeno njihovo stanje.
