Građani Švajcarske su na napetom referendumu odbacili do sada neviđen predlog desnice da se broj stanovnika u zemlji trajno ograniči na 10 miliona. Ovaj plebiscit, koji su analitičari već prozvali „švajcarskim Brexitom“, izazvao je duboke podjele u društvu.
Protiv predloga desničarske Švajcarske narodne partije (SVP) glasalo se 54,79% birača, dok je za ograničenje bilo 45,21%. Odziv građana bio je izuzetno visok za švajcarske uslove i iznosio je 58,86%.
Da je predlog usvojen, švajcarska vlada bi bila zakonski obavezana da populaciju, koja trenutno broji 9,1 milion, ograniči na maksimalno 10 miliona do 2050. godine. Plan je predviđao uvođenje rigoroznih restrikcija na spajanje porodica, izdavanje boravišnih dozvola i prihvat azilanata onog trenutka kada broj stanovnika dostigne 9,5 miliona, prenosi The Guardian.
Najkontroverzniji dio plana odnosio se na odnose sa Briselom. U slučaju da broj stanovnika premaši 10 miliona prije 2050. godine, Švajcarska bi bila primorana da poništi sporazum o slobodnom kretanju ljudi sa Evropskom unijom. To bi automatski značilo gubitak pristupa jedinstvenom evropskom tržištu, što je i bio glavni razlog za poređenje sa britanskim scenariom.
Švajcarska narodna partija, koja ima najviše mjesta u parlamentu, godinama unazad gradi platformu na antiimigrantskoj retorici, ciljajući prvenstveno radnike iz susjednih zemalja EU. Oni su tvrdili da je ova „inicijativa za održivost“ neophodna jer nagli porast stanovništva vrši preveliki pritisak na infrastrukturu, zdravstvo, stambeni fond, prirodne resurse i tradicionalni švajcarski način života.
STRAH OD GUBITKA RADNE SNAGE I EKONOMSKE IZOLACIJE
Zvanični podaci pokazuju da je stanovništvo Švajcarske raslo znatno brže od susjednih država članica EU, zabilježivši skok od 23% od uvođenja sporazuma o slobodnom kretanju 2002. godine. Ipak, u istom periodu, ekonomski učinak zemlje porastao je za 24%. Trenutno, oko 27% stanovnika Švajcarske nema švajcarsko državljanstvo.
Analitičari ističu da su građani glasali protiv jer su se uplašili nuspojava, uprkos tome što u javnosti postoji stvarna zabrinutost zbog rasta populacije. Birači su procijenili da bi ekonomske posljedice po odnose sa Evropskom unijom i tržište rada bile prevelike. Poseban strah izazvao je potencijalni deficit medicinskog i njegovateljskog osoblja, koji u velikoj mjeri dolazi iz inostranstva.
Pored toga, prevladao je stav da u trenutnim nestabilnim međunarodnim okolnostima nije pametno da se jedna mala zemlja dodatno izoluje.
VLADA I PRIVREDNICI PROTIV IZOLACIJE
Sedmočlana švajcarska vlada, koju čine ministri iz četiri najveće stranke (uključujući i samu Narodnu partiju), bila je kolektivno protiv ove inicijative. Vlada je javno upozorila da bi fiksni limit ugrozio nacionalnu stabilnost, nanio nepopravljivu štetu ekonomiji i direktno ugrozio švajcarski prosperitet.
Slično su reagovala i udruženja privrednika, koja su upozorila da bi kapica na broj stanovnika zatvorila vrata stranim radnicima koji su ključni za funkcionisanje tamošnjeg biznisa.
Švajcarski sistem direktne demokratije omogućava da bilo koja „narodna inicijativa“ dođe na dnevni red pod uslovom da prikupi 100.000 potpisa podrške u roku od 18 mjeseci. Ovi referendumi se obično održavaju četiri puta godišnje i omiljeno su oruđe desnice.
Iako mnoge države svijeta imaju stroga ograničenja za imigraciju, Švajcarska je ušla u istoriju kao prva zemlja u kojoj se uopšte glasalo o vještačkom ograničavanju ukupnog broja stanovnika.
