Norveške vlasti zaplijenile su ruski istraživački i turistički brod „Profesor Molčanov“ na arktičkom arhipelagu Svalbard, postupajući po sudskom nalogu izdatom na zahtjev ukrajinske državne energetske kompanije Naftogaz.
Brod je zadržan u luci Barencburg, ruskom naselju na teritoriji Svalbarda, i do daljeg mu je zabranjeno isplovljavanje. Na brodu nije bilo hapšenja, a članovi posade i učesnici ruske naučne ekspedicije mogli su da ga napuste.
Zapljena je dio pokušaja Naftogaza da naplati 4,22 milijarde dolara odštete zbog imovine koju je Rusija preuzela nakon aneksije Krima 2014. godine.
NAFTOGAZ TRAŽI RUSKU IMOVINU ŠIROM SVIJETA
Međunarodni arbitražni sud u Hagu presudio je 2023. godine da Rusija Naftogazu mora isplatiti 4,22 milijarde dolara zbog oduzimanja gasnih polja, cjevovoda i druge energetske imovine na Krimu.
Moskva ne priznaje nadležnost suda i odbija da isplati odštetu, zbog čega ukrajinska kompanija pred sudovima više država pokušava da izdejstvuje zapljenu ruske komercijalne imovine.
Kada se uračunaju kamate i troškovi postupka, ukupno potraživanje sada iznosi oko šest milijardi dolara, naveli su pravni zastupnici Naftogaza.
Zapljenu broda naložio je Okružni sud Nord-Tromsa i Senje, a vlastima na Svalbardu naređeno je da spriječe njegovo isplovljavanje. Rusija može da zatraži ponovno razmatranje sudske odluke.
Naftogaz je saopštio da će nastaviti da traži rusku imovinu u drugim državama sve dok odšteta ne bude isplaćena.
MOSKVA POZVALA NORVEŠKU AMBASADORKU
Rusko Ministarstvo vanjskih poslova nazvalo je zapljenu broda piraterijom i pozvalo norvešku ambasadorku u Moskvi kako bi joj uručilo protestnu notu.
Rusija tvrdi da Norveška ograničava rad ruskih organizacija i građana na Svalbardu i krši međunarodni sporazum kojim je regulisan status arhipelaga. Ruski predsjednik Vladimir Putin zapljenu je uporedio sa „državnim terorizmom“ i ocijenio da takvi potezi dodatno otežavaju mogućnost budućih mirovnih pregovora.
Norveško Ministarstvo pravde saopštilo je, međutim, da je riječ o sudskom sporu između Naftogaza i Rusije, u koji norveška vlada nije uključena.
Guverner Svalbarda Lars Fause kazao je da su norveške vlasti u kontaktu sa predstavnicima Barencburga i da su spremne da pomognu članovima posade i ostalim ruskim državljanima koji žele da se vrate u Rusiju.
BROD KORIŠĆEN ZA NAUČNE EKSPEDICIJE I KRSTARENJA
„Profesor Molčanov“ je brod dug oko 71 metar, izgrađen u Finskoj početkom osamdesetih godina. Prvobitno je korišćen za okeanografska istraživanja, a kasnije je prilagođen za naučne ekspedicije i komercijalna krstarenja u polarnim oblastima.
Može da primi više od 50 putnika i tridesetak članova posade. U Barencburg je doplovio sa grupom ruskih naučnika i teretom namijenjenim ruskim naseljima na Svalbardu.
Iako vrijednost broda predstavlja samo mali dio ukupnog ruskog duga prema Naftogazu, pravni zastupnici ukrajinske kompanije ocijenili su njegovu zapljenu kao značajnu pobjedu i najavili pokušaj njegove prodaje ukoliko sudska odluka postane izvršna.
Svalbard se nalazi između norveškog kopna i Sjevernog pola. Pod suverenitetom je Norveške, ali sporazum iz 1920. godine omogućava državljanima drugih potpisnica, uključujući Rusiju, da na arhipelagu obavljaju privredne aktivnosti i žive bez viza.
