Samo devet od 25 opština osnovalo je lokalna preduzeća za planiranje prostora, od čega su samo dva operativna, iako je zakonski rok za njihovo osnivanje istekao u maju 2025. godine. Mnoge opštine tek rade na osnivačkim aktima preduzeća, dok neke razmatraju udruživanje, kazala je Dragana Jaćimović iz Instituta alternativa, predstavljajući podatke istraživanja Instituta iz februara ove godine.
Na Forumu o ovoj temi, zaključeno je da reforma prostornog planiranja, kojom su vraćene nadležnosti opštinama, pokazuje da se opštine suočavaju sa brojnim izazovima u primjeni. Većina opština još dogovara zajedničke modele saradnje jer nema kadrova.
Državna sekretarka za prostorno planiranje u Ministarstvu prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine, Marina Izgarević Pavićević je podsjetila da je zakonsko rješenje kojim se vraća nadležnost opštinama usvojeno na predlog opština, te da se politika u ovoj oblasti redefiniše na način da se formira agencija na državnom nivou, kao i preduzeća na lokalnom nivou.
Ona je kazala da su najveći problem kadrovski kapaciteti, te da su oni bili problem i u ministarstvu kada je proces bio centralizovan. Pojasnila je da su tokom izrade zakona radili analizu kapaciteta lokalnih samouprava i dobili podatke da imamo oko 85 planera kao dovoljan kadar da pokrije potrebe Crne Gore, te da je arhitekata mnogo više.
Jugoslav Jakić, predsjednik Opštine Šavnik, kazao je da zakonsko rješenje nije na najbolji način odgovorilo u ovom trenutku, te da se boji i da teško može odgovoriti na one stvari koje su bile zamisli donošenja tog zakona.
“Više smo išli za formom nego za suštinom, da bismo ispunili evropske standarde na način da se nadležnosti prenesu na lokalnu samoupravu, iako i tada i danas, a i sjutra, moramo biti svjesni da lokalne uprave nemaju kapaciteta za taj dio posla. Pogotovo ako uzmemo onako kao što smo radili – da 2017. godine potpuno isključimo lokalne samouprave iz donošenja planskih dokumenata, a onda da 2025. godine opet decentralizujemo i napravimo potpuni disbalans u funkcionisanju samouprava”, kazao je Jakić.
Svetlana Jovanović, izvršna direktorica Agencije za prostorno planiranje Crne Gore, istakla je da su vrata državne agencije otvorena za sve lokalne samouprave. Jovanović je kazala da se u slučaju saradnje ugovor potpisuje između agencije kao privrednog društva i lokalne samouprave, te da je u ovom slučaju lokalna samouprava domaćin izrade svog prostornog plana.
“U tom slučaju će se čitav proces dešavati kao da ga radi lokalna agencija te opštine – ne ministarstvo”, zaključila je Jovanović.
