Najnoviji podaci o procjeni stanovništva Crne Gore i demografskim indikatorima nastavljaju da ukazuju na dugoročno opasne trendove, s obzirom da je prirodni priraštaj Crne Gore tokom 2025. godine iznosio svega 0,8 promila. To znači da Crna Gora na svakih 125 stanovnika dobija po jednog novog svake godine.
Iako ova brojka nije zvanično u minusu, riječ je o vrlo opasnom indikatoru jer se demografiji sve ispod jednog promila smatra “nultim priraštajem”. To je stanje u kojem stanovništvo biološki stagnira. Kada se pogleda detaljno izvještaj koji je MONSTAT danas objavio, na sjeveru i na Cetinju je stanje alarmantno, dok primorje i Podgorica izvlače prosjek iznad nule.
Suštinski, Crna Gora već 20 godina hoda po ivici depopulacije. Podaci MONSTAT-a pokazuju drastičan pad prirodnog priraštaja u poslednjih trideset godina. On je, na primjer, 1995. iznosio 7,7 promila, da bi od 2005. (2,4 promila) krenuo silazni trend.
Crna Gora je 1995. imala skoro dvostruko više rođenih nego umrlih. Priraštaj od preko 7 promila garantovao je značajno podmlađivanje stanovništva. Razlika između rođenih i umrlih je 2015. spala na oko 1.000 ljudi godišnje. Danas je blizu nule.
Ovo znači da je Crna Gora u završnoj fazi trenda koji traje tri decenije. Glavni problem je što se broj umrlih konstantno povećava, dok se broj rođenih smanjuje. Kada se te dvije linije presijeku, država ulazi u prirodni pad, što sveć desilo tokom pandemijskih godina (2020-2022).
Stručnjaci ukazuju da sve ovo znači da je Crna Gora u riziku od nedostatka radne snage, da je stanovništvo sve starije i da će ukupan broj stanovnika zavisiti od toga koliko se stranaca doseljava u Crnoj Goru.
Stopa fertiliteta, koja označava prosječan broj djece koju jedna žena rodi tokom života, u Crnoj Gori je 2025. bila 1,8. Da bi stanovništvo ostalo brojčano stabilno, ta stopa mora biti najmanje 2,1.
U PLUSU SAMO KOSOVO I ALBANIJA
U poređenju sa Crnom Gorom, situacija u regionu je prilično raznolika, ali pretežno negativna. Dok se većina zemalja bori sa “bijelom kugom”, Kosovo i Albanija su još u plusu, mada i kod njih natalitet naglo opada.
Srbija i Hrvatska su regionalni rekorderi u padu. Srbija, gdje je prirodni priraštaj -5,7 promila, godišnje gubi skoro 40.000 stanovnika samo na osnovu prirodnog priraštaja.
U BiH je -4, a u Sjevernoj Makedoniji -0,6. Albanija je decenijama imala visok priraštaj, ali se on sada spustio na svega 1,2 promila. To je ogroman pad u odnosu na ranije periode i pokazuje da se i tamo društvo ubrzano mijenja. Sa oko 9 promila, Kosovo je jedino područje na Balkanu koje ima vitalan i snažan prirodni priraštaj, iako se i tamo primjećuje trend smanjenja broja djece po porodici.
PARADOKS ALBANIJE
Iako Albanija ima pozitivan prirodni priraštaj, njihova stopa fertiliteta od 1,3 je alarmantna. To znači da oni trenutno imaju “višak” stanovnika samo zato što imaju još uvijek mladu populaciju, ali u budućnosti ih čeka drastičan pad. Bosna i Hercegovina sa 1,2 se nalazi u zoni “demografskog kolapsa”.
Sa 1,8, Crna Gora stoji bolje od većine komšija (izuzev Kosova). Kada je stopa fertiliteta dugo ispod 1,5, kao u Srbiji i Hrvatskoj, to stvara “rupu” u generacijama koje dolaze na tržište rada. Za 15 do 20 godina, ovi brojevi postaju direktan ekonomski problem jer nema dovoljno mladih da zamijene one koji odlaze u penziju.
NAJVAŽNIJI NALAZI MONSTATA
Podaci MONSTAT-a za 2025. pokazali su sljedeće:
• Sredinom 2025. godine u Crnoj Gori je bilo 623 115 stanovnika;
• Broj djece (0 do 17 godina) u Crnoj Gori sredinom 2025. godine je 135 187 ili 21,7% od ukupnog broja stanovnika, od čega je 70 081 muškog pola, a 65 106 ženskog pola;
• Radno sposobno stanovništvo ili stanovništvo staro 15 do 64 godine čini 64,6% od ukupnog broja stanovnika što je 402 723 stanovnika;
• Stanovništvo starosti 65 i više godina čini 17,4% od ukupnog broja stanovnika što je 108 493 stanovnika;
• U Crnoj Gori, u 2025. godini, stopa prirodnog priraštaja je iznosila 0,8, dok je stopa migracija iznosila 5,5;
• Na 1 000 stanovnika u 2025. godini sklopilo se 4,8 brakova, što predstavlja stopu nupcijaliteta, dok je stopa divorcijaliteta 1,4;
• Očekivano trajanje života na rođenju u 2025. godini je 78,1 godina.
