Na radare upozoravaju samo u Italiji i Grčkoj

Pitanje da li vozač mora biti upozoren da radar ili kamera mjere brzinu nema jedinstven odgovor na evropskom nivou. Propisi se razlikuju od države do države, a pravila za fiksne kamere često nijesu ista kao ona koja se primjenjuju na mobilne radare, presretače i sisteme za mjerenje prosječne brzine.

Pregled propisa i dostupnih zvaničnih tumačenja pokazuje da većina država koje smo analizirali ne uslovljava zakonitost kazne postojanjem znaka upozorenja.

BOSNA I HERCEGOVINA: ZNAK NIJE OBAVEZAN

U BiH ne postoji zakonska odredba prema kojoj vozač mora biti unaprijed upozoren da se na određenoj dionici mjeri brzina. Izostanak znaka „kontrola brzine“ zbog toga sam po sebi nije osnov za poništavanje kazne.

To je izričito naveo auto-moto klub BiH (BIHAMK):

„Nigdje u zakonu ne postoji obaveza da vozač mora biti prethodno upozoren saobraćajnim znakom da se brzina mjeri, što znači da i ako znak ‘kontrola brzine’ nije postavljen, kazna se smatra zakonitom i obavezujućom.“

BIHAMK navodi i da se lokacije na kojima se kontroliše brzina određuju planovima policijskih uprava, na osnovu statistike saobraćajnih nezgoda i bezbjednosnih procjena.

HRVATSKA: SUDOVI POTVRDILI DA UPOZORENJE NIJE USLOV

Ni u Hrvatskoj ne postoji zakonska obaveza da fiksna kamera ili radarska kontrola budu prethodno najavljene znakom.

Revija hrvatskog autokuluba navodi presude hrvatskih sudova prema kojima znak C122, kojim se vozači obavještavaju o kontroli brzine, jeste znak obavještenja, ali njegovo postavljanje nije uslov za zakonitost mjerenja.

U jednoj od citiranih sudskih odluka navodi se:

„Prometnim znakom obavijesti može se vozače obavijestiti o kontroli brzine fiksnom kamerom, ali takva obavijest nije propisana kao obavezna niti je njezino postavljanje propisano kao uvjet za zakonitost utvrđivanja prekršaja mjerenjem brzine fiksnim kamerama.“

Odluku o postavljanju takvog znaka donosi upravljač puta. Znak može biti postavljen zbog preventivnog djelovanja, ali njegov izostanak ne oslobađa vozača odgovornosti.

SLOVENIJA: MINISTARSTVO POTVRDILO DA ZNAK NIJE OBAVEZAN

Slovenački propisi poznaju znak 3214 „mjerenje brzine“, koji upozorava na blizinu stacionarnih uređaja. Međutim, taj znak nije obavezan ispred svake kamere.

Slovenačko Ministarstvo infrastrukture je, u odgovoru koji je objavio Žurnal24, saopštilo:

„Ni Zakon o pravilima cestovnog prometa ni Pravilnik o prometnoj signalizaciji i prometnoj opremi na cestama ne određuju obavezu postavljanja znaka obavještenja 3214 – mjerenje brzine.“

Prema ovom tumačenju, rezultat mjerenja važi bez obzira na to da li je znak postavljen. O postavljanju znaka odlučuje upravljač konkretnog puta.

SRBIJA: UPOZORENJE NIJE PROPISANO KAO USLOV

Pregled Zakona i Pravilnikapokazuje da u Srbiji nije propisano da policija prije radara mora postaviti znak upozorenja.

Propisi uređuju nadležnost policije, uslove koje moraju ispunjavati mjerni uređaji, njihovo odobravanje, ovjeravanje i dozvoljene greške mjerenja, ali postojanje znaka upozorenja ne navode kao uslov za valjanost rezultata.

Za eventualno osporavanje kazne mogu biti važni ispravnost i ovjera uređaja, identifikacija vozila, ograničenje koje je važilo na tom mjestu i pravilnost postupka, ali ne i samo odsustvo znaka upozorenja na radar.

ITALIJA: KONTROLA MORA BITI NAJAVLJENA I VIDLJIVA

Italija ima jedno od najjasnijih pravila u Evropi. Član 142 Zakona o saobraćaju propisuje da stanice za kontrolu brzine moraju biti unaprijed označene i jasno vidljive.

U italijanskom zakonu navedeno je da kontrolna mjesta moraju biti „preventivamente segnalate e ben visibili“, odnosno prethodno označena i dobro vidljiva.

To se odnosi na fiksne i mobilne stanice za kontrolu brzine, dok su način označavanja i udaljenost znakova bliže uređeni podzakonskim aktima. Nije neophodno da neposredno ispred svakog uređaja stoji poseban znak ukoliko je zona kontrole pravilno označena na propisanoj udaljenosti.

Italijansk državna policija objavljuje dionice na kojima koriste radar i sistem Tutor.

GRČKA: PROPISANO PRETHODNO UPOZORENJE

U Grčkoj je tehnički okvir za elektronsko utvrđivanje saobraćajnih prekršaja uređen Predsjedničkim dekretom 287/2001. Prema njegovim odredbama, prije fotografskog radara treba da postoji upozoravajuća tabla, kao i jasno označeno ograničenje brzine.

 Udaljenost znaka od mjesta kontrole nije određena jedinstvenim brojem metara, već se zahtijeva da bude razumna.

Grčka je 2025. usvojila novi Zakon o drumskom saobraćaju, , dok je način postavljanja i korišćenja uređaja uređen posebnim tehničkim propisima.

VELIKA BRITANIJA: NI FIKSNI NI MOBILNI RADAR NE MORAJU BITI NAJAVLJENI

Britanski propisi ne zahtijevaju znak upozorenja, bez obzira na to da li je riječ o fiksnoj ili mobilnoj kameri.

Metropolitan Police izričito navodi da ne postoji obaveza postavljanja znakova upozorenja ili znakova koji označavaju početak kontrole brzine.

Isti odgovor daje i britanski policijski informativni servis Ask the Police:

„U zakonu ne postoji odredba prema kojoj bilo koji uređaj za kontrolu brzine, fiksni ili mobilni, mora biti označen, najavljen znakom ili postavljen na određenoj poziciji.“

Britanske kamere su često vidljive i označene zbog preventivnog djelovanja, ali to je policijska praksa, a ne zakonski uslov za kažnjavanje.

NJEMAČKA: NEMA JEDINSTVENE SAVEZNE OBAVEZE

U Njemačkoj ne postoji jedinstvena savezna odredba prema kojoj radar mora biti prethodno najavljen posebnim znakom. Pravila o mjestima mjerenja uglavnom donose savezne pokrajine.

Njemački autoklub ADAC navodi da mnoge pokrajinske smjernice propisuju određenu udaljenost između znaka kojim se mijenja ograničenje brzine i mjesta mjerenja. Uobičajena udaljenost je od 150 do 200 metara, ali to nije jedinstveno pravilo. Baden-Württemberg, na primjer, nema propisanu obaveznu udaljenost.

Riječ je o udaljenosti radara od znaka ograničenja brzine, a ne o obavezi postavljanja posebnog znaka koji upozorava na radarsku kontrolu.

FRANCUSKA: FIKSNI RADARI SE UGLAVNOM OZNAČAVAJU, ALI ZNAK NIJE USLOV

Francuska uglavnom postavlja znakove ispred fiksnih radara ili označava šire „zone kontrole“, ali zakon ne garantuje da će svaki uređaj biti posebno najavljen.

Francuska služba za bezbjednost saobraćaja objavljuje podatke o vrstama i načinu rada fiksnih radara, dok mobilne kontrole ne moraju biti unaprijed označene.

Francuska se zato može svrstati među države u kojima znak nije zakonski uslov za kažnjavanje, iako se fiksni radari najčešće označavaju u okviru preventivne politike.