Evropska unija započinje proces eliminacije „visokorizičnih kineskih invertora“ iz svoje energetske mreže, uokvirujući ovaj potez kao ključno pitanje ekonomske i sajber bezbjednosti.
Prema pisanju evropske redakcije Euronews-a, u trenucima kada Evropa ubrzava svoju tranziciju ka obnovljivim izvorima energije, pitanje bezbjednosti infrastrukture koja podržava taj prelaz postaje prioritet broj jedan. Evropska komisija je nedavno najavila odlučne korake ka zabrani uvoza visokorizičnih invertora iz Kine, navodeći kao razlog „ozbiljne“ ekonomske i prijetnje po sajber bezbjednost.
Invertori su, iako fizički mali u poređenju sa masivnim solarnim farmama, od vitalnog značaja za moderni energetski sistem. Često se opisuju kao „mozak“ elektroenergetskih mreža jer igraju ključnu ulogu u konvertovanju i regulisanju toka energije iz obnovljivih izvora, kao što su vjetar i sunce, u sisteme za skladištenje i samu distributivnu mrežu.
Upravo ta centralna uloga izazvala je uzbunu u Briselu. Zvaničnici upozoravaju da bi zavisnost od dobavljača povezanih sa vladama koje se smatraju neprijateljskim prema interesima EU mogla stvoriti opasne ranjivosti. U najgorem scenariju, određene zemlje, pri čemu se eksplicitno pominju Kina, Iran, Sjeverna Koreja i Rusija, mogle bi da iskoriste ove komponente za potkopavanje evropske energetske infrastrukture, što bi potencijalno moglo dovesti do masovnih nestanaka struje.
Ovaj potez direktno pogađa vodeće kineske firme kao što su Huawei i Sungrow. Analitičari su već ranije upozoravali da bi veliko oslanjanje Evrope na solarne invertore ovih proizvođača moglo da ugrozi stabilnost mreže, naročito u kontekstu sve veće integracije solarne i energije vjetra.
Evropska industrija je takođe podigla glas, upozoravajući da je energetska infrastruktura EU trenutno „jednako ranjiva kao i evropska odbrana“. Inicijativa za promjenu politike dobila je i politički vjetar u leđa prošlog novembra, kada je 30 poslanika Evropskog parlamenta sa iskustvom u energetici zatražilo od Komisije da spriječi „rizične“ dobavljače da pristupe kritičnoj infrastrukturi.
KINESKE FIRME POKRIVAJU 80% SVJETSKOG TRŽIŠTA
Iako kineski proizvođači trenutno dominiraju sa oko 80 odsto globalnog tržišta invertora, zvaničnici EU su uvjereni da se tržište može prilagoditi. Identifikovani su „pouzdani partneri“ iz zemalja kao što su Japan, Južna Koreja, Švajcarska i Sjedinjene Države koji mogu da zamijene kineske dobavljače.
Kineska privredna komora pri EU (CCCEU) odbacila je optužbe o „energetskom naoružanju“, tvrdeći da njihove kompanije godinama doprinose zelenoj tranziciji Evrope kroz pouzdanu i konkurentnu tehnologiju. Portparol CCCEU je upozorio da uokvirivanje komercijalnih tehnologija u geopolitičkom smislu predstavlja „prekomjernu sekuritizaciju“ koja može narušiti povjerenje investitora i stabilnost globalnih lanaca snabdijevanja.
Bez obzira na proteste, Brisel ne planira da se zaustavi. Litvanija je već postala primjer, preduzimajući korake za uvođenje sopstvenih ograničenja na visokorizične energetske tehnologije. Zvaničnici EU naglašavaju da je trenutna odluka samo „prvi korak“ koji će vremenom biti dopunjen dodatnim mjerama sajber bezbjednosti, posebno u pogledu postojeće infrastrukture koja se već oslanja na kinesku opremu.
