Više nevladinih organizacija i građanskih aktivista, na čelu sa Akcijom za ljudska prava (HRA), uputili su pismo Vladi Crne Gore zahtjevajući hitno informisanje javnosti o eventualnom izvozu, uvozu ili trgovini naoružanjem i vojnom opremom sa Izraelom, kao i objavu svih važećih ugovora, sporazuma i dozvola u toj oblasti.
Pismo je upućeno predsjedniku Vlade Milojku Spajiću, ministru odbrane Draganu Krapoviću i ministru vanjskih poslova Ervinu Ibrahimoviću.
“U februaru 2026. godine, Ambasada Palestine u Crnoj Gori osudila je ‘kontinuiranu saradnju između Ministarstva odbrane Crne Gore i izraelske vojske i njene vojne industrije’. Takođe, istraživanje BIRN-a iz avgusta 2025. godine ukazuje da je ‘Ministarstvo ekonomskog razvoja, uz saglasnost Ministarstva vanjskih poslova, Ministarstva odbrane i Ministarstva unutrašnjih poslova, u martu i aprilu 2024. izdalo dvije dozvole za izvoz oružja Izraelu tokom trajanja vojne ofanzive na Pojas Gaze'”, piše u saopštenju NVO i građanski aktivisti.
Dodaju da do danas, nadležna ministarstva nijesu javno reagovala na te tvrdnje, što, kako ističu, naglašava potrebu za potpunom transparentnošću i preciznim informacijama prema javnosti.
“Naše organizacije i aktivistkinje izražavaju najoštrije protivljenje svakom obliku trgovine oružjem, vojnom opremom ili drugom vrstom vojne saradnje Crne Gore sa Izraelom, odnosno izraelskim kompanijama, kao i drugim kompanijama posrednicima, sve dok traje vojna ofanziva u Gazi za koju Međunarodni sud pravde drži da predstavlja i rizik od genocida. Podsjećamo da je i Međunarodni krivični sud, čija je Crna Gora država članica, 21. novembra 2024. izdao naloge za hapšenje izraelskog premijera i bivšeg ministra odbrane Izraela zbog zločina protiv čovječnosti i ratnog zločina izgladnjivanja kao metoda ratovanja. U takvim okolnostima nijedan oblik saradnje se ne može smatrati kao neutralan ili tehnički opravdan – svaka isporuka oružja, svaka dozvola i svaki ugovor potencijalno doprinosi sistematskim zločinima nad palestinskim civilnim stanovništvom”.
U saopštenju se navodi i da Crna Gora, kao država koju međunarodni ugovori i sopstveni Ustav obavezuju na poštovanje međunarodnog prava, ne smije biti partner u lancu snabdijevanja koji vodi ratnim zločinima i genocidu.
“Zbog toga zahtjevamo da Vlada Crne Gore bez odlaganja objavi potpune i precizne informacije o svim oblicima trgovine oružjem i vojne saradnje između Crne Gore i Izraela koja je na snazi posljednjih godina, kao i da hitno obustavi takvu trgovinu ili saradnju ako ona postoji”, piše u saopštenju.
Iseljenici nezainteresovani da se upisuju u registar
Ministarstvo dijaspore saopštilo je da odziv crnogorskih iseljenika za upis u registar dijaspore ide “uzlaznim tokom”, ali da za sada nije upisan ni približan broj iseljenika u odnosu na ukupne procjene crnogorske dijaspore.
Na zvaničnom sajtu tog Ministarstva od marta prošle godine dostupan je registar građana Crne Gore u dijaspori. Taj projekat ima za cilj da objedini podatke o crnogorskim iseljenicima širom svijeta i time unaprijedi saradnju države sa dijasporom.
Pripadnici dijaspore se registruju elektronski, putem portala eUprava.me, a registraciona forma je osim na crnogorskom, dostupna i na engleskom, turskom i španskom jeziku.
Iz Ministarstva dijaspore su, odgovarajući na pitanje “Vijesti”, kakav je odziv crnogorske dijaspore, saopštili da, s obzirom na to da je riječ o pilot projektu, a ujedno i velikoj novini u oblasti evidencije iseljenika, zasada mogu konstatovati da odziv dijaspore ide “uzlaznim tokom”.
Ističu da je Ministarstvo dijaspore stvorilo sve zakonske pretpostavke za funkcionisanje registra, a da je na dijaspori da prepozna njegov značaj, jer će taj vid evidencije doprinijeti mapiranju njihovih znanja, iskustava i potencijala koji bi postali dio brojnih inicijativa i razvojnih projekata u Crnoj Gori.
Kako bi doprinijeli implementaciji ovog projekta koji će, kako navode do potpunog izražaja doći tek u narednom periodu, Ministarstvo dijaspore će u toku ove godine, u saradnji sa NVO sektorom, realizovati nekoliko programa pod nazivom “Crna Gora, tamo đe su korijeni”, među kojima je i sama i promocija registra. Za te aktivnosti je, kako navode iz tog resora, opredijeljeno 190.000 eura, a konkurs će biti raspisan za nekoliko dana.
“Možemo slobodno reći da je pred nama dug i složen proces, a ujedno i jedinstvena prilika da naša država konačno dobije realnu procjenu broja svojih građana koji žive u dijaspori što će stvoriti stabilan osnov za kreiranje i sprovođenje politika koje, u skladu sa EU praksom, omogućavanju uključenost dijaspore u društveno-ekonomske procese koji se tiču razvoja države, i uopšte, javnog interesa”, odgovoreno je “Vijestima” iz Ministarstva dijaspore.
Ministar dijaspore Mirsad Azemović je ranije saopštio da je pretpostavka da ima oko 600.000 iseljenika i da će sa Registrom dijaspore dobiti približno tačan broj iseljenika.
Iz resora koji rukovodi su na pitanje da li se u registru prijavio približan broj iseljenika koji je pominjao ministar, saopštili da je registar u funkciji godinu, ali obzirom na to da je riječ o projektu za čiju je potpunu realizaciju neophodno više vremena, zasada nije upisan približan broj iseljenika u odnosu na ukupne procjene crnogorske dijaspore.
Ističu da ne postoji rok za prijavu u registar dijaspore, te da je proces kontinuiran i otvoren.
“U kontekstu ove teme želimo da vas obavijestimo o tome da Ministarstvo, u skladu sa novim Zakonom o saradnji Crne Gore sa dijasporom – iseljenicima koji je usvojen u decembru 2025. godine, trenutno radi na donošenju pravilnika o načinu upisa i brisanja iz registra što će dodatno unaprijediti transparentnost procesa i osnažiti povjerenje naše dijaspore-iseljenika u institucije matične države, što je ujedno i jedan od primarnih ciljeva našeg Ministarstva”, saopšteno je iz Ministarstva dijspore.
