Sjedinjene Američke Države proširile su sankcije Iranu i upozorile zemlje koje nastave da posluju sa Teheranom da bi mogle biti isključene iz međunarodnog finansijskog sistema zasnovanog na dolaru.
Najveći izazov za Vašington predstavlja Kina, koja je godinama glavni kupac iranske nafte. Američka administracija želi da prekine jedan od najvažnijih izvora prihoda Teherana, ali istovremeno izbjegava poteze koji bi mogli izazvati snažan odgovor Pekinga, piše Guardian.
Nove mjere obuhvatile su 60 pojedinaca, kompanija i brodova, ali se među njima nijesu našle velike kineske banke za koje se sumnja da učestvuju u finansiranju trgovine iranskom naftom.
UVOZ IRANSKE NAFTE U KINU NAGLO PAO
Kina je tokom prvih sedmica rata nastavila da kupuje velike količine iranske nafte. Prema podacima kompanije Kpler, uvoz je sa 1,57 miliona barela dnevno u februaru pao na 1,47 miliona u martu.
Nakon što su SAD u julu obnovile blokadu iranskih brodova i luka, isporuke su počele naglo da opadaju.
U junu su iznosile oko 785.000 barela dnevno, u julu 823.000, dok su tokom avgusta pale na približno 534.000 barela dnevno.
To je ozbiljan udarac za Teheran, kojem je prodaja energenata jedan od ključnih izvora novca. Ipak, prethodni američki paketi sankcija nijesu uspjeli da potpuno zaustave isporuke iranske nafte Kini.
NEZAVISNE RAFINERIJE KUPUJU NAFTU UZ VELIKI POPUST
Glavni kupci iranske nafte nijesu velike kineske državne kompanije, već manje nezavisne rafinerije poznate kao „čajnici“.
One kupuju jeftiniju naftu iz država pod sankcijama i prerađuju je u benzin i dizel za kinesko tržište. Velike državne rafinerije uglavnom izbjegavaju iransku naftu jer ne žele da izgube pristup finansijskom sistemu u kojem se koristi američki dolar.
Prema navodima Guardiana, iranska nafta koja stiže u Kinu često se u dokumentima označava kao nafta iz Malezije ili Indonezije. Plaćanje se obavlja u kineskoj valuti, preko složene mreže posrednika koju je teško pratiti.
Američko Ministarstvo finansija upozorilo je dvije veće kineske banke da bi mogle biti izložene sekundarnim sankcijama ukoliko preko njihovih računa bude prolazio iranski novac. Za sada, međutim, nijesu kažnjene.
VAŠINGTON ODMJERAVA PRITISAK NA PEKING
Američki ministar finansija Skot Besent upozorio je da nijedna država nije izvan domašaja američkih sankcija. Vašington je zemljama koje trguju sa Iranom dao određeno vrijeme da prekinu poslovne veze, ali nije saopštio rok ni spisak budućih meta.
Administracija Donalda Trampa istovremeno se priprema za očekivani susret američkog predsjednika sa kineskim liderom Si Đinpingom.
SAD su posebno osjetljive na mogućnost da Kina odgovori ograničavanjem izvoza kritičnih minerala, neophodnih za proizvodnju elektronike, baterija, automobila i vojne opreme.
Zbog toga se Vašington za sada uzdržao od najtežih mjera protiv velikih kineskih finansijskih institucija.
KINA ODBACUJE JEDNOSTRANE SANKCIJE
Kinesko Ministarstvo spoljnih poslova saopštilo je da je saradnja Pekinga i Teherana u skladu sa međunarodnim pravom i da se druge države u nju ne bi smjele miješati.
Peking odbacuje jednostrane američke sankcije i tvrdi da se sukob mora rješavati diplomatskim i političkim putem.
Iran je nove mjere opisao kao kršenje međunarodnog prava i najavio otpor pritiscima. Iranski ministar ekonomije Ali Madanizadeh kazao je da ni Kina ni Rusija nijesu prihvatile američke zahtjeve.
Predstavnici iranske Revolucionarne garde zaprijetili su udarima na američke interese i ključne energetske pravce ukoliko iranska infrastruktura bude ugrožena.
Iako već sedmicama nema velikih američkih i iranskih napada, plovidba kroz Ormuski moreuz ostaje ozbiljno poremećena. Kroz taj pravac je prije rata prolazila približno petina svjetske trgovine naftom i tečnim prirodnim gasom.
