Ovog vikenda završava se nacionalni referendum o nezapamćenom prijedlogu krajnje desnice da se broj stanovnika Švajcarske ograniči na 10 miliona, u senci upozorenja na razorne posljedice po ekonomiju zemlje ako glasači podrže ovu inicijativu.
Potvrdan odgovor na referendumu obavezao bi švajcarsku vladu da preduzme korake za ograničenje populacije na 10 miliona do 2050. godine. To bi podrazumijevalo uvođenje oštrih restrikcija na spajanje porodica, boravišne dozvole i azil ukoliko broj stanovnika dostigne 9,5 miliona prije tog roka, piše Gardijan.
Ako bi prag od 10 miliona ipak bio premašen prije 2050. godine, prijedlog krajnje desničarske Švajcarske narodne partije (SVP) primorao bi vladu da se povuče iz sporazuma o slobodnom kretanju sa Evropskom unijom, čime bi se prekinuo pristup jedinstvenom tržištu ovog bloka.
Švajcarski sistem direktne demokratije omogućava “narodne inicijative” koje se iznose na referendum ako prikupe 100.000 potpisnika u roku od 18 mjeseci. Plebisciti, koji se obično održavaju četiri puta godišnje, odavno su omiljeno oruđe antiimigrantske partije SVP.
Populacija Švajcarske rasla je daleko brže od okolnih država članica EU, bilježeći rast od 23 odsto otkako je sporazum o slobodnom kretanju stupio na snagu 2002. godine. U istom periodu, ekonomski učinak porastao je za oko 24 odsto, pokazuju vladini podaci.
PRITISAK NA INFRASTRUKTURU ILI POPULIZAM?
Oko 27 odsto stanovnika Švajcarske nema državljanstvo. Zagovornici inicijative “Ne Švajcarskoj od 10 miliona” tvrde da priliv radnika, uglavnom iz EU, stvara nepodnošljiv pritisak na stambeni prostor, škole, transport, socijalnu zaštitu i sam švajcarski način života.
“Nekontrolisana imigracija uzrokuje prebrz rast Švajcarske. Negativne posljedice su opipljive u svim sferama života”, navela je u svojoj kampanji partija SVP, koja je najveća stranka u švajcarskom parlamentu od 1999. godine.
Sedmočlana vlada, sastavljena od ministara iz četiri najveće švajcarske stranke (uključujući i SVP), kolektivno se protivi ovoj inicijativi, upozoravajući da bi ona ugrozila nacionalnu stabilnost, naštetila ekonomiji i ugrozila švajcarski prosperitet.
Jasna većina u oba doma parlamenta takođe je preporučila odbijanje prijedloga, kao i Švajcarski savez sindikata, Savez poslodavaca Švajcarske i Economiesuisse, krovna organizacija švajcarske privrede.
Rudolf Minš, glavni ekonomista organizacije Economiesuisse, rekao je da je ovaj prijedlog populistički pokušaj da se složeni problemi riješe pojednostavljenim vještačkim ograničenjem.
“Prodaje se iluzija o besplatnom ručku, a to neće riješiti naše probleme sa stanovanjem niti sa saobraćajem”, istakao je Minš.
Tomas Mater, poslanik SVP-a u parlamentu, odbacio je ove zabrinutosti kao širenje straha. “Nismo protiv imigracije, ali ona mora biti umjerena i kontrolisana. Ranije smo imali kvalitativnu imigraciju, a sada imamo kvantitativnu”, izjavio je Mater.
ŠIRI EVROPSKI KONTEKST I DEMOGRAFSKA REALNOST
Populističke desničarske partije u Evropi uspješno koriste i podstiču zabrinutost zbog imigracije, što se odrazilo na britansko glasanje za Bregzit 2016. godine, kao i na nagli porast podrške strankama poput Nacionalnog okupljanja u Francuskoj i AfD-a u Njemačkoj.
Međutim, iako mnoge nacije ograničavaju imigraciju, nijedna zemlja nikada nije eksplicitno glasala za ograničenje broja svojih stanovnika, navodi Filip
Vaner, stručnjak za demografiju sa Univerziteta u Ženevi – iako su države poput Kine zakonski djelovale u cilju smanjenja rasta.
Kao i mnogim evropskim zemljama, Švajcarskoj je imigracija potrebna zbog pada nataliteta i suočavanja sa stalnim starenjem stanovništva. Predviđa se da će udio ljudi starijih od 65 godina porasti na više od 27 odsto do 2055. godine, u odnosu na sadašnjih 21 odsto.
Nedavne ankete javnog mnjenja sugerišu da je kampanja protiv ovog prijedloga dobila na snazi otkako je referendum najavljen u februaru. Ipak, većina istraživanja ukazuje na tijesnu trku, pri čemu se predviđa pobjeda tabora koji glasa protiv sa oko 52 odsto glasova.
Birališta će biti otvorena nakratko u nedjelju kako bi se omogućilo lično glasanje, ali do 90 odsto birača na švajcarskim referendumima obično glasa putem pošte. Da bi inicijativa prošla, mora da osvoji većinu glasova građana, ali i većinu u 23 puna i šest polukantona Švajcarske.
Rezultati bi trebali biti poznati u nedjelju sredinom ili krajem popodneva.
