Grupa arhitekata iz grupe “Kana/ko ako ne arhitekt” udruženih da se spriječi devastacija arhitektonskih vrijednosti na prostoru Crne Gore najavila je da će “proslijediti nadležnim organima koji su ovlašćeni da ispitaju regularnost postupka” svoje nalaze da je Ministarstvo prostornog planiranja prekršilo propise prilikom odabira pobjednika na Međunarodnom konkursu za urbanističko-arhitekstonsko rješenje Bloka A1 u okviru prve faze realizacije naselja “Velje brdo”.
KANA je prošle sedmice objavila da je u žiriju bio prof. dr Vladimir Lojanica, dekan Arhitektonskog fakulteta u Beogradu, a da su ka prvorangirana i drugorangirana izabrane profesorka na istom fakultetu Dr Grozdana Šišović i asistentkinja Dr Dalia Dukanac. Zbog toga su zahtijevale da Ministarstvo diskvalifikuje ta dva konkursna rješenja i da obrazloži zašto uslov iz tačke 2.3 Raspisa konkursa nije provjeren i primijenjen. U Rapisu konkursa, tačka 2.3, predviđa da na konkursu ne mogu učestvovati “lica koja su u najužem srodstvu i/ili su u radnom odnosu sa članovima žirija”.
“Ministarstvo tvrdi da vanredna profesorka Šišović i asistentkinja Dukanac nijesu zaposlene ‘kod’ dekana Lojanice, nego zajedno s njim kod istog poslodavca – Arhitektonskog fakulteta Univerziteta u Beogradu. Ovo u prvi mah zvuči kao da možda ima smisla, ali promašuje samu svrhu pravila o kojima ovdje govorimo.
Pitanje nije da li je prof. Lojanica bio lično pristrasan. Možda jeste, možda nije, mi to ne znamo i ne tvrdimo. Pitanje je potpuno drugo: da li je situacija bila takva da je mogla stvoriti pristrasan ishod? Apsolutno jeste. Upravo iz tog razloga postoje pravila o sukobu interesa: da spriječe i samu mogućnost da dođe do nepravilnosti. Statut Arhitektonskog fakulteta u Beogradu propisuje da dekan zaključuje ugovore u ime Fakulteta (član 22) i da predsjedava tijelom koje odlučuje o izboru i napredovanju zaposlenih (član 45). Dekan je rukovodilac na fakultetu, sa direktnim uticajem na radni status i karijerni razvoj zaposlenih.
Pored toga, javno dostupna akademska dokumentacija Arhitektonskog fakulteta u Beogradu potvrđuje da je prof. Lojanica bio mentor doktorske disertacije Dalije Dukanac, odbranjene 2023. godine, kao i da Lojanica rukovodi istraživačkom laboratorijom u kojoj Dukanac radi. Kada se neko nalazi u takvom odnosu prema nekom od učesnika konkursa, stvoreni su uslovi koji kompromituju načelo jednakosti i nepristrasnosti konkursa”, ukazuje KANA.
Tačka 2.3 Raspisa, koju je Ministarstvo samo napisalo, zabranjuje učešće lica “u radnom odnosu sa članovima žirija”: “Upravo da bi se ovakve situacije unaprijed spriječile. Standard koji je Ministarstvo sebi propisalo nije ispunjen, i to je problem koji ostaje bez obzira na to kako se formuliše odnos između dekana i zaposlenih fakulteta, a naročito između mentora i doktoranda”.
Šta je bilo u Hrvatskoj?
Oni ukazuju da je argument kojim se Ministarstvo brani u crnogorskom slučaju – da “nijesu zaposleni kod njega, nego sa njim, kod istog poslodavca” isti kao argument koji je u hrvatskom slučaju odbačen.
“U slučaju Hrvatske 2025. godine žiri je odmah reagovao. Na arhitektonskom konkursu za proširenje gradskog groblja u Rovinju, žiri je – po otvaranju koverti – sam uočio da su nagrađeni timovi zaposleni na istom fakultetu kao i članovi žirija, i diskvalifikovao ih. Pogođeni tim se žalio, ali je Hrvatska Državna komisija za kontrolu postupaka javne nabave odbila tu žalbu u februaru 2026. i potvrdila diskvalifikaciju. U obrazloženju stoji da su zaposleni u istom kabinetu unutar iste katedre “toliko usko povezani u svome radu” da bi njihovo učešće “narušilo ravnopravnost ili neovisno odlučivanje ocjenjivačkog suda”, naglašava KANA.
Srbija im zabranjuje ono što su učinili u Crnoj Gori
Oni dodaju i da pobjednici konkursa za prvi blok na Veljem brdu ne bi mogli učestvovati na ovakvom konkursu u sopstvenoj zemlji, jer njihov konkursni pravilnik ovakvu situaciju prepoznaje kao sukob interesa.
”Srpski Pravilnik o urbanističko-arhitektonskom konkursu iz 2015. godine u članu 31 navodi da učesnik ne može biti lice koje neposredno sarađuje s licima angažovanim na sprovođenju konkursa, posebno “stalni neposredni saradnici i pretpostavljeni.” Dekan je pretpostavljeni zaposlenih na svom fakultetu. Po pravilima iz Pravilnika koji zaposleni Arhitektonskog fakulteta u Beogradu sigurno znaju i moraju da poštuju kada se prijavljuju na konkurse u Srbiji, arhitektice Šišović i Dukanac ne bi imale pravo učešća na ovom konkursu. Ali eto, u Crnoj Gori se primjenjuju neka druga etička načela”, ističe KANA.
Prevara i fatamorgana
Napominju da će “sve ovo proslijediti nadležnim organima koji su ovlašćeni da ispitaju regularnost postupka i usklađenost sa najboljim praksama i stvarnim namjerama ovako postavljenog Raspisa”: “Pa neka Ministarstvo njima objasni ko je zlonamjeran”.
”Ministarstvo svoje saopštenje zaključuje konstatacijom da ih ‘raduje’ što smo “sa pozicije da je riječ o političkom marketingu i prevari građana prešli na poziciju komentarisanja procesa realizacije ovog velikog projekta’. I dalje smatramo, gledajući sve raspoložive dokaze, da je “Velje Brdo” prevara, fatamorgana i čardak ni na nebu ni na zemlji. Ne zato što imamo nešto protiv Vlade, nego zato što vam, Vlado, projekat nema tehničkih, infrastrukturnih, ekonomskih ni institucionalnih preduslova za realizaciju, što bezuspješno pokušavate da pokrijete faličnim planskim dokumentima, loše organizovanim konkursima, i omalovažavanjem svih koji se usude da kažu kako jeste. Za sve to vrijeme, ovaj skupi politički marketing naplaćujete iz našeg, javnog budžeta. Zato ćemo nastaviti da vam brojimo i bilježimo greške, kojih će sigurno biti još mnogo, jer projekat koji je od početka ovako loše postavljen ne može da izađe na dobro”, zaključuje KANA.
