Albanski turizam ove sezone istovremeno bilježi rast broja gostiju i slabljenje individualnih rezervacija. Zemlja je i dalje osjetno jeftinija od Grčke, Hrvatske i Crne Gore, ali su cijene u najpopularnijim ljetovalištima porasle brže od kvaliteta usluge. Nova ponuda zasniva se na velikim „all inclusive“ hotelima, međunarodnim brendovima, agroturizmu, kulturnim turama i spoju mora i planina, dok saobraćaj, otpad, gradnja i nedostatak obučenih radnika ostaju njene najveće slabosti.
- ZA POLA GODINE VIŠE OD PET MILIONA ULAZAKA STRANIH DRŽAVLJANA
- HOTELI PUNI PREKO AGENCIJA, INDIVIDUALNI GOSTI IZOSTALI
- MANJE GOSTIJU IZ NJEMAČKE, KOSOVA I DIJASPORE
- ALBANIJA JE I DALJE JEFTINIJA, ALI NE SVUDA
- ŠTA ALBANIJA NUDI DRUGAČIJE
- OD MALIH HOTELA DO MEĐUNARODNIH BRENDOVA
- GRČKA IMA STANDARD, HRVATSKA SISTEM, CRNA GORA PREPOZNATLJIVIJI LUKSUZ
- SAOBRAĆAJ, OTPAD I GRADILIŠTA KVARE SLIKU „SKRIVENOG BISERA“
- TREĆINA HOTELA IMA STANDARD, VEĆINA NEMA OBUČEN KADAR
- SEZONA MOŽE BITI DUŽA, ALI NE I AUTOMATSKI USPJEŠNIJA
Na albanskoj obali ove sezone istovremeno postoje dvije slike. U Draču i Golemu autobusi i čarter-letovi dovode organizovane grupe iz Poljske, Češke, Slovačke i sa novih tržišta, dok hoteli u julu kada bi cijene trebalo da budu najviše – objavljuju popuste i pokušavaju da prodaju preostale sobe.
Zvanični podaci pokazuju rast, ali hotelijeri upozoravaju da broj ulazaka u zemlju ne govori dovoljno o kvalitetu sezone, dužini boravka i potrošnji gostiju.
Albanija je od nekadašnje jeftine i nedovoljno poznate alternative postala ozbiljan mediteranski konkurent. Međutim, upravo sada ulazi u osjetljiviju fazu: više ne može da se oslanja samo na niže cijene, snagu društvenih mreža i sliku „skrivenog bisera“.
ZA POLA GODINE VIŠE OD PET MILIONA ULAZAKA STRANIH DRŽAVLJANA
Prema podacima albanskog Instituta za statistiku INSTAT, u prvih šest mjeseci 2026. evidentirano je nešto više od 5,05 miliona ulazaka stranih državljana, što je 6,2 odsto više nego u istom periodu prošle godine.
Samo u junu zabilježeno je 1.346.279 ulazaka stranih državljana, ali je rast u odnosu na jun 2025. iznosio svega 1,3 odsto. To pokazuje osjetno usporavanje nakon maja, kada je međugodišnji rast bio oko 16 odsto.
Istovremeno, broj gostiju evidentiranih u registrovanim smještajnim objektima u junu je porastao 17 odsto.
Razlika između ova dva pokazatelja proizlazi iz metodologije. Statistika prelazaka granice bilježi svaki ulazak stranog državljanina, pa ista osoba tokom godine može biti evidentirana više puta. Statistika smještaja obuhvata goste koji su proveli najmanje jednu noć u registrovanom hotelu ili drugom smještajnom objektu.
Zbog toga podatak o više od pet miliona ulazaka ne znači da je Albaniju posjetilo isto toliko različitih turista, niti pokazuje koliko su ostali i koliko su novca potrošili.
HOTELI PUNI PREKO AGENCIJA, INDIVIDUALNI GOSTI IZOSTALI
Albanski ekonomski magazin Monitor opisuje ovogodišnju sezonu u Draču i Golemu kao turizam koji se kreće u dvije brzine.
Veliki hoteli oko 80 odsto kapaciteta unaprijed prodaju stranim agencijama, kroz garantovane ugovore za organizovane grupe. Preostalih 20 odsto uglavnom čuvaju za individualne i rezervacije u posljednjem trenutku, koje hotelima donose veću zaradu.
Upravo je taj profitabilniji dio tržišta ove godine podbacio.
„Prošle godine imali smo 100 poziva dnevno, danas ih nema ni četiri“, rekao je za Monitor Fatos Čereništi, direktor kompanije Fafa Group.
Njegova ocjena je da je jul počeo slabije nego prošle godine, zbog čega su hoteli nudili popuste i u samom vrhuncu sezone.
Blerim Norja, generalni direktor hotela Royal G, potvrdio je da su gotovo svi hoteli početkom jula imali slobodnih soba, iako su mnogi nudili niže cijene nego 2025.
To znači da popunjen hotel ne mora nužno biti i profitabilniji. Agencije obezbjeđuju broj gostiju, ali su cijene ugovorene mjesecima ranije i obično su niže od onih koje bi hoteli ostvarili direktnom prodajom u julu i avgustu.
Dodatni problem predstavlja jačanje albanskog leka prema euru. Hoteli prihode od stranih agencija uglavnom dobijaju u eurima, dok plate, energiju, hranu i druge troškove plaćaju u domaćoj valuti.
Čereništi procjenjuje da zbog kursa i rasta troškova biznis bilježi oko 30 odsto slabiji finansijski rezultat.
MANJE GOSTIJU IZ NJEMAČKE, KOSOVA I DIJASPORE
Organizovane grupe iz Poljske, Češke i Slovačke i dalje predstavljaju oslonac masovnog turizma u Draču i Golemu. Poljake hotelijeri opisuju kao lojalne goste koji se u Albaniju vraćaju i po nekoliko puta.
Njemačko tržište je, međutim, prema procjeni operatora, bilo oko 50 odsto slabije od planiranog.
Manje je i individualnih gostiju iz albanske dijaspore, sa Kosova i iz okolnih zemalja. Upravo su oni ranijih godina punili hotele, apartmane, restorane i šetališta u posljednjem trenutku.
S druge strane, Francuska se pojavljuje kao jedno od najvažnijih novih tržišta. Francuske agencije prvi put ozbiljnije testiraju Drač i Golem kroz garantovane ugovore, a hotelijeri tvrde da su reakcije na hotele, hranu i plaže pozitivne. Dio ugovora već je produžen i za 2027.
Raste i broj individualnih gostiju iz Velike Britanije, dok su tokom ove sezone uvedeni prvi organizovani dolasci iz Jermenije.
ALBANIJA JE I DALJE JEFTINIJA, ALI NE SVUDA
Prema poređenju zasnovanom na Eurostatovom indeksu cijena restorana i smještaja, Albanija je sa indeksom 53,3 druga najjeftinija zemlja u Evropi, odmah iza Sjeverne Makedonije.
Prosječne cijene restorana i smještaja u Albaniji tako su oko 47 odsto niže od prosjeka Evropske unije.
Crna Gora ima indeks 66,6, Grčka 86,1, a Hrvatska 89,6. Na nivou zemlje Albanija je, dakle, i dalje osjetno jeftinija od sva tri konkurenta.
Apartmani u Tirani prosječno se mogu pronaći od oko 43 eura po noći, dok se na obali u vrhuncu sezone kreću između 70 i 100 eura. U jeftinijem restoranu u Tirani obrok u prosjeku košta između osam i devet eura.
Ipak, nacionalni prosjek prikriva velike razlike između destinacija. Drač, Golem, Velipoja i dio sjeverne obale i dalje nude povoljne porodične i „all inclusive“ pakete, dok se cijene u Ksamilu, Dhermiju, Palasi i drugim popularnim djelovima Jonske obale približavaju Grčkoj, a u luksuznim objektima je i premašuju.
Elvis Koterja, osnivač kompanija Elite Travel Group i Elite Hospitality, upozorava da su cijene u Albaniji posljednjih godina porasle između 25 i 35 odsto.
„Ako nudimo skuplje od Grčke, gost će prirodno izabrati Grčku“, kazao je Koterja za Monitor.
Prema njegovoj ocjeni, Albanija bi u ovoj fazi razvoja morala da bude između 20 i 30 odsto povoljnija od razvijenijih mediteranskih konkurenata, dok ne izgradi stabilan standard usluge i prepoznatljiv identitet.
„Izgubili smo prednost odnosa cijene i kvaliteta“, zaključuje Koterja.
ŠTA ALBANIJA NUDI DRUGAČIJE
U odnosu na Grčku, Hrvatsku i Crnu Goru, Albanija još nema jednako razvijen i standardizovan turistički sistem. Njena trenutna prednost zato nije samo cijena, već mogućnost da na relativno malom prostoru spoji nekoliko različitih proizvoda.
Drač i Golem razvili su veliki kapacitet za organizovani, porodični i „all inclusive“ turizam, sa hotelima koji mogu da prime velike grupe sa čarter-letova. To je ponuda koja Albaniju približava Turskoj i pojedinim djelovima Grčke više nego klasičnom modelu malih hotela i privatnog smještaja na Jadranu.
Jonska obala – Saranda, Ksamil, Himara, Dhermi i Palasa prodaje se kao vizuelno atraktivnija, dinamičnija i još nedovoljno otkrivena alternativa grčkim ostrvima. Njena prednost su pejzaž, blizina Krfa i mogućnost da se odmor na moru spoji sa Butrintom, Plavim okom, Gjirokastrom i drugim kulturnim i prirodnim lokalitetima.
Sjever zemlje pokušava da razvije drugačiji proizvod Theth, Valbonu, Bogë i Albanske Alpe, uz planinarenje, seoska domaćinstva i autentičniji smještaj. Time Albanija može da ponudi kombinaciju Jadrana, Jonskog mora, planina, arheologije i ruralne gastronomije unutar jednog putovanja.
Agroturizam postaje njen najupečatljiviji domaći proizvod. Model objekata poput Mrizi i Zanave zasniva se na tradicionalnoj kuhinji, proizvodima lokalnih farmera, zapošljavanju ljudi iz okolnih sela i predstavljanju regionalnog identiteta.
To je segment u kojem Albanija ne pokušava samo da kopira konkurente, već gradi ponudu oko vlastite hrane, sela, kamenih kuća i porodičnih gazdinstava.
OD MALIH HOTELA DO MEĐUNARODNIH BRENDOVA
Druga velika promjena je ulazak međunarodnih hotelskih lanaca i rast ponude sa četiri i pet zvjezdica.
Prema podacima koje je objavio Monitor, ulaganja u objekte povezane sa međunarodnim hotelskim brendovima dostigla su 792 miliona eura.
Najviše novih soba planirano je pod brendom Meliá 669, zatim u objektima grupacije Accor 616 i Hyatt 447. Na tržištu su već prisutni ili najavljeni Marriott, Hilton, InterContinental, Maritim i drugi lanci.
Albanija tako pokušava da pređe iz faze jeftinih apartmana i porodičnih hotela u destinaciju koja može da primi i goste više platežne moći.
Problem je što se razvoj hotela često prepliće sa masovnom gradnjom vila i apartmana. Turistički stručnjaci upozoravaju da se u prvoj liniji uz more grade rezidencijalni kompleksi, dok hoteli, javni sadržaji i infrastruktura dolaze naknadno.
GRČKA IMA STANDARD, HRVATSKA SISTEM, CRNA GORA PREPOZNATLJIVIJI LUKSUZ
U poređenju sa glavnim konkurentima, albanska ponuda još je neujednačena.
Grčka ima dužu tradiciju, ostrva sa jasno izgrađenim identitetom, stabilnije standarde i veliki broj porodičnih biznisa koji decenijama rade u turizmu. Koterja upravo Grčku navodi kao najbolji primjer održivog modela u neposrednom okruženju.
Hrvatska je skuplja, ali ima razvijeniju putnu, komunalnu i nautičku infrastrukturu, istorijske gradove prepoznatljive na globalnom tržištu i uređeniji sistem privatnog smještaja.
Crna Gora je takođe skuplja u prosjeku, ali je u luksuznom segmentu ranije izgradila međunarodno prepoznatljive tačke poput Porto Montenegra, Luštice Bay i Portonovog.
Albanija nasuprot tome nudi osjećaj novog i manje predvidljivog odredišta, širi raspon cijena i proizvoda, življu domaću gastronomsku scenu i mogućnost da se u istom putovanju kombinuju masovni hotel, divlja plaža, arheološki lokalitet, planina i seosko domaćinstvo.
Njena slabost je to što kvalitet usluge, prostora i infrastrukture može drastično da se razlikuje od mjesta do mjesta, pa iskustvo gosta često zavisi od konkretnog hotela, restorana ili lokalnog puta.
SAOBRAĆAJ, OTPAD I GRADILIŠTA KVARE SLIKU „SKRIVENOG BISERA“
Monitor upozorava da turizam u Albaniji raste brže od puteva, kanalizacije i komunalnih sistema koji treba da ga podrže.
Pravci prema Draču, Golemu, zalivu Lalëz i drugim turističkim područjima vikendom se pretvaraju u saobraćajne čepove. Sjeverni i centralni dio zemlje primaju oko 63 odsto gostiju u registrovanom smještaju, ali upravo tu saobraćajna opterećenja postaju jedan od najvećih problema.
U komentarima stranih turista, uz pohvale prirodi, hrani i gostoprimstvu, sve češće se pojavljuju pritužbe na otpad, buku, loše puteve, zagađenu vodu i gradnju.
Albanija je međunarodnu popularnost stekla predstavljajući se kao „skriveni biser“ sa netaknutim plažama i cijenama nižim od tradicionalnog Mediterana. Posjetioci se sada na pojedinim lokacijama suočavaju sa dizalicama, betonom i nezavršenim objektima.
Albanska vlada bila je prinuđena da tokom sezone ograniči izvođenje građevinskih radova u turističkim područjima.
„Problem nije samo rast cijena, već to što ga ne prati odgovarajući rast kvaliteta, infrastrukture i usluge“, ocjenjuje Monitor.
TREĆINA HOTELA IMA STANDARD, VEĆINA NEMA OBUČEN KADAR
Nedostatak radnika dodatno ograničava rast sektora. Koterja procjenjuje da oko 70 odsto hotela nema osoblje osposobljeno da odgovori potrebama savremenog turizma.
Zbog emigracije domaće radne snage, hoteli i restorani sve više angažuju zaposlene iz drugih država. Taj model funkcioniše u većim i bolje organizovanim sistemima, ali je u manjim objektima ograničen jezičkim barijerama, slabim upravljanjem i kratkom sezonom.
Ni planirano otvaranje aerodroma u Valoni nije ostvareno na vrijeme. Zbog kašnjenja su za ovu sezonu otkazana tri čarter-leta sedmično iz nordijskih zemalja. Operatori navode da je Albanija ipak ostala u programima za 2027, kada bi iz Norveške, Švedske, Finske i Danske trebalo da stiže pet čartera sedmično.
SEZONA MOŽE BITI DUŽA, ALI NE I AUTOMATSKI USPJEŠNIJA
Hotelijeri u Draču i Golemu očekuju da bi septembar i oktobar mogli da nadoknade dio slabije individualne potražnje iz jula. Rezervacije za taj period su bolje, posebno kod organizovanih grupa.
To pokazuje da Albanija ima potencijal da produži sezonu, ali i da rekordni broj ulazaka više nije dovoljan za procjenu uspjeha.
Prava pitanja postaju koliko dugo gosti ostaju, koliko troše, da li se vraćaju i šta ostaje lokalnoj ekonomiji nakon što se podmire troškovi agencija, uvozne hrane, gradnje i infrastrukture.
Albanija je i dalje cjenovno konkurentnija od Grčke, Hrvatske i Crne Gore i nudi snažan osjećaj otkrivanja novog odredišta. Ali, ukoliko cijene nastave da rastu brže od kvaliteta, a gradnja potisne prirodu zbog koje su turisti došli, ta prednost mogla bi trajati kraće nego što pokazuju rekordne brojke.
Izvori: INSTAT, Monitor, Zëri, Albanian Daily News
